Rozmowa - Adam Mickiewicz


Andrzej Hiolski - Rozmowa

Adam Mickiewicz

Kochanko moja! na co nam rozmowa?
Czemu, chcąc z tobą uczucia podzielać,
Nie mogę duszy prosto w duszę przelać?
Za co ją trzeba rozdrabiać na słowa,
Które nim słuch twój i serce dościgną,
W ustach wietrzeją, na powietrzu stygną?

Kocham, ach! kocham, po sto razy wołam:
A ty się smucisz i zaczynasz gniewać,
Że ja kochania mojego nie zdołam
Dosyć wymówić, wyrazić, wyśpiewać;
I jak w letargu, nie widzę sposobu
Wydać znak życia, bym uniknął grobu.

Strudziłem usta daremnem użyciem:
Teraz je z twemi chcę stopić ustami,
I chcę rozmawiać tylko serca biciem,
I westchnieniami i całowaniami,
I tak rozmawiać, godziny, dni, lata,
Do końca świata i po końcu świata.

Obraz: William John Hennessy

Poloneza czas zacząć...

Pan Tadeusz - 1999

Adam Mickiewicz - Pan Tadeusz (fragm.)

Poloneza
czas zacząć. Podkomorzy rusza
I z lekka zarzuciwszy wyloty kontusza,
I wąsa podkręcając, podał rękę Zosi
I skłoniwszy się grzecznie, w pierwszą parę prosi.
Za Podkomorzym szereg w pary się gromadzi,
Dano hasło, zaczęto taniec on prowadzi.
Nad murawą czerwone połyskają buty,
Bije blask z karabeli, świeci się pas suty,
A on stąpa powoli, niby od niechcenia;
Ale z każdego kroku, z każdego ruszenia
Można tancerza czucia i myśli wyczytać:
Oto stanął, jak gdyby chciał swą damę pytać,
Pochyla ku niej głowę, chce szepnąć do ucha;
Dama głowę odwraca, wstydzi się, nie słucha,
On zdjął konfederatkę, kłania się pokornie,
Dama raczyła spójrzeć, lecz milczy upornie;
On krok zwalnia, oczyma jej spójrzenie śledzi
I zaśmiał się na koniec, rad z jej odpowiedzi
Stąpa prędzej, pogląda na rywalów z góry
I swą konfederatkę z czaplinymi pióry
To na czole zawiesza, to nad czołem wstrząsa,
Aż włożył ją na bakier i podkręcił wąsa.
Idzie, wszyscy zazdroszczą, biegą w jego ślady,
On by rad ze swą damą wymknąć się z gromady;
Czasem staje na miejscu, rękę grzecznie wznosi
I żeby mimo przeszli, pokornie ich prosi;
Czasem zamyśla zręcznie na bok się uchylić,
Odmienia drogę, rad by towarzyszów zmylić,
Lecz go szybkimi kroki ścigają natręty
I zewsząd obwijają tanecznymi skręty;
Więc gniewa się, prawicę na rękojeść składa,
Jakby rzekł: "Nie dbam o was, zazdrośnikom biada!"
Zwraca się z dumą w czole i z wyzwaniem w oku
Prosto w tłum; tłum tancerzy nie śmie dostać w kroku,
Ustępują mu z drogi, i zmieniwszy szyki,
Puszczają się znów za nim.

Do M... - Adam Mickiewicz


Adam Mickiewicz


Do M...

Precz z moich oczu!... posłucham od razu,
Precz z mego serca!... i serce posłucha,
Precz z mej pamięci!... nie tego rozkazu
Moja i twoja pamięć nie posłucha.

Jak cień tym dłuższy, gdy padnie z daleka,
Tym szerzej koło żałobne roztoczy, -
Tak moja postać, im dalej ucieka,
Tym grubszym kirem twą pamięć pomroczy.

Na każdym miejscu i o każdej dobie,
Gdziem z tobą płakał, gdziem się z tobą bawił,
Wszędzie i zawsze będę ja przy tobie,
Bom wszędzie cząstkę mej duszy zostawił.

Czy zadumana w samotnej komorze
Do arfy zbliżysz nieumyślną rękę,
Przypomnisz sobie: właśnie o tej porze
Śpiewałam jemu tę samę piosenkę.

Czy grają w szachy, gdy pierwszymi ściegi
Śmiertelna złowi króla twego matnia,
Pomyślisz sobie: tak stały szeregi,
Gdy się skończyła nasza gra ostatnia.

Czy to na balu w chwilach odpoczynku
Siędziesz, nim muzyk tańce zapowiedział,
Obaczysz próżne miejsce przy kominku,
Pomyślisz sobie: on tam ze mną siedział.

Czy książkę weźmiesz, gdzie smutnym wyrokiem
Stargane ujrzysz kochanków nadzieje,
Złożywszy książkę z westchnieniem głębokiem,
Pomyślisz sobie: ach! to nasze dzieje...

A jeśli autor po zawiłej probie
Parę miłośną na ostatek złączył,
Zagasisz świecę i pomyślisz sobie:
Czemu nasz romans tak się nie zakończył?...

Wtem błyskawica nocna zamigoce:
Sucha w ogrodzie zaszeleszczy grusza
I puszczyk z jękiem w okno zalopoce...
Pomyślisz sobie, że to moja dusza.

Tak w każdym miejscu i o każdej dobie,
Gdziem z tobą płakał, gdziem się z tobą bawił,
Wszędzie i zawsze będę ja przy tobie,
Bom wszędzie cząstkę mej duszy zostawił.

Wojciech Kilar - Muzyka z filmu "Trędowata"

Ten zegar stary...

Andrzej Pągowski
Bernard Ładysz
"Straszny dwór" - Aria Skołuby

Jan Chęciński

Ten zegar stary gdyby świat
Kuranty ciął jak z nut
Zepsuty wszakże od stu lat
Nakręcać próżny trud
Lecz jeśli niespodzianie
Ktoś obcy tutaj stanie
Pan zegar, gdy zapieje kur
Dmie w rząd przedętych rur
Dziś zbudzi cię
Koncercik taki
Boisz się
Nie
Zażyj tabaki

Te wielkie malowidła dwa
Na względzie Wasze miej
Miecznika praprababka ta
Ta praprababką tej
Przy obcych w nocnej dobie
Te praprababki obie
Wyłażą z ram, gdy pieje kur
I nuż w zacięty spór
Niejednym się już
Dały we znaki
Strach waści
Nie
Zażyj tabaki

W jaki sposób powstał "Straszny dwór" - Wojciech Młynarski


Stan Borys
W jaki sposób powstał "Straszny dwór"

Wojciech Młynarski

Pan Moniuszko, kompozytor wzięty
Nie mógł zasnąć pewnej nocy
Niby z wody karp wyjęty
Wiercił się pod kocem
Myśli rój kłębił się w nim jak Bóg wi co
Jak nad płonącą jasno świcą ćmy

Aż gdy wreszcie przysnął był nad ranem
Pan Moniuszko kompozytor
To przez sen zjawy niesłychane
Jęły go dręczyć aż do świtu
Kręte schody, mroczne baszty
W sumie, jakby jakiś straszny dwór

We dworze tym był zegar wspaniały
A w zegarze duch biały, co straszył tak
Że kiedy niespodzianie ktoś obcy tutaj stanie
Będzie źle - uchu hu - lecz to nie koniec snu
Bowiem wnet ludzi sznur
Zwolna wszedł w straszny dwór

Miecznik, Hanna, Jadwiga
Stefan, Zbigniew, Cześnikowa
Maciej, Skołuba
Marta klucznica, Grześ parobczak
Luzacy, towarzysze pancerni i żołnierze
Wieśniacy i wieśniaczki
Goście Miecznika, myśliwi

Pan Moniuszko, wiedzcie to
Miał do imion pamięć złą, oj złą
Prześcieradło z ducha zdjął
I imiona kreślić jął, a co

A o świcie, gdy słoneczko jęło grzać
Panna pokojowa przyszła łoże słać
I chwycił ją śmiech - niech pana, niech
A toż to grzech, prześcieradło pokreślone
Miecznik, Hanna - co może znaczyć to
Nie rusz, panna - Moniuszko zgromił ją
Inkaustu wziął i piór, i
W taki sposób powstał właśnie „Straszny dwór”
W taki sposób powstał „Straszny dwór”

Zostań tam gdzie ja - Wojciech Młynarski

Bryce Cameron Liston

Stan Borys - Zostań tam, gdzie ja

Wojciech Młynarski

Zostań tam, zostań tam
Gdzie i ja pozostać chcę
Zostań tam, zostań tam
W sercu swym zachowaj mnie

Choć wiem, dobrze wiem
Czasem chcesz w chwilach złych
Bym nie pukał już
Do pamięci twej szyb

Zostań, zostań tam, zostań tam
Gdzieśmy szli przy świetle gwiazd
Zostań tam, zostań tam
Gdzie ten świt zaskoczył nas

Gdzie zbyt wczesny świt
Spłoszyć chciał serca dwa
Zostań tam, zostań tam, gdzie ja

Zostań, zostań tam...

Ten sam wczesny świt
Ciągle jeszcze w nas trwa
Zostań tam, zostań tam
Gdzie ja

Prześliczna Zuzanna - Bogdan Loebl

Stan Borys
Prześliczna Zuzanna

Bogdan Loebl

Zuzanna niczym wiosenny kwiatuszek
Jeszcze nieśmiała wśród bieli poduszek
Śpi sobie słodko, nieznane jej oczom
Ścieżki, na które stópki Zuzi wkroczą

Jeszcze nie znają Zuzi też w krainie
Do której w rybie żelaznej popłynie
Za morzem kraje egzotycznych szlaków
Zuzia poleci tam w żelaznym ptaku

Śpią jeszcze również młodzieńców tęsknoty
Wiatr już fryzuje Zuzi loki złote
Promyczek słońca Zuzi nosek muska
Pragnie zamieszkać w muszelce jej duszka

By cię opisać talentu nie starczy
Puenta - prześliczna Zuzanna i starcy

Obraz: Stephen Mackey

Czułość - Agnieszka Osiecka

Stan Borys - Czułość

Agnieszka Osiecka


Za biedna jesteś moja pani
Grosza nie ukradnę ci
Za smutna jesteś moja pani
Szczęścia nie ukradnę
Za słaba jesteś, po co łzy
Ze łzami tak nieładnie

Nie bój się obcych ludzi, masz na to czas
Ten co cię ze snu zbudzi jest jednym z nas
Króliki, leśne sowy, wiejskie psy
Schylają z nami głowy, bądźmy na ty

Nie bój się obcych ludzi, masz na to czas
Ten co cię ze snu zbudzi jest jednym z nas
Zielone oczy Mazur i białe szczyty gór
To wszystko weź od razu.
Po co ten mur, po co mur

Za ciemna jesteś moja pani
Blasku nie ukradnę ci.
Za mała jesteś moja pani
Siły nie ukradnę
Za krucha jesteś, po co łzy
Ze łzami tak nieładnie.

Nie bój się obcych ludzi, masz na to czas
Ten co cię ze snu zbudzi jest jednym z nas
Nieznane małe dworce, obłoki dzieci chmur
Przytulą dłonie drżące
Po co ten mur, po co mur

Cygańskie serce śpiewem
W żołędzie zmienia las.
Uśmiechnij się, bo pewnie
Miłości nadszedł czas

Chcę przy tym być - Agnieszka Osiecka


Stan Borys
Chcę przy tym być


Agnieszka Osiecka

A jaki będzie mój udział
Kto to wie
Zaledwie ziarnko piasku podać
Kamień dźwignąć, tak czy nie
Czy nawet tyle nie

Beze mnie góry się kruszą
Inne wstają
Umiera zając pod gruszą, głodny zając
Beze mnie wszystkiego po brzegi
Wszystkiego w bród
I tyle i tyle nadziei i tyle dróg

Jak będzie, co będzie
I dokąd się przędzie
Czerwona nić
Chcę przy tym być

A jaki będzie mój udział…

A kiedy światło ujrzałem
Nad drogą moją
Na próżno wzrok odwracałem
W cieniu stojąc
Czy nowa mi świta nadzieja
Czy nowy błąd
Czy obłok to tylko na niebie
Czy stały ląd

Krzyczę przez sen - Agnieszka Osiecka


Stan Borys - Krzyczę przez sen

Agnieszka Osiecka


Krzyczę przez sen,
gdziekolwiek jestem,
krzyczę przez sen,
czy śpię, czy nie śpię,
krzyczę przez sen,
choć wojny nie ma,
krzyczę przez sen,
na znany temat.
Jak wilczy tren
krzyk w nocy ginie,
krzyczę przez sen
twoje imię...

Czy to nie wszystko jedno,
gdzie ja na ciebie czekam,
w czyjej pościeli śpię,
czy to nie wszystko jedno -
mur nas dzieli, czy rzeka,
rok nas dzieli, czy dzień...

Krzyczę przez sen,
z radości krzyczę,
krzyczę przez sen,
godziny liczę,
krzyczę przez sen,
niech serce wali,
krzyczę przez sen,
niech noc się pali!
Jak ptasi tren
krzyk w nocy ginie,
krzyczę przez sen
twoje imię..

Czy to nie wszystko jedno
gdzie się spotkamy w końcu,
ile przybędzie lat,
czy to nie wszystko jedno
w deszczu, burzy czy słońcu
przyjdzie ruszyć nam w świat.

Wiem, że wrócimy kiedyś
do niemodnego parku,
tam gdzie znajomy szpak,
znowu będziemy biedni
znów bez mebli i garnków
ale dobrze nam tak...

Pytasz, co w moim życiu...- Jan Lechoń


Stan Borys
Pytasz co w moim życiu...


Jan Lechoń

Pytasz, co w moim życiu z wszystkich rzeczą główną,
Powiem ci: śmierć i miłość - obydwie zarówno.
Jednej oczu się czarnych, drugiej - modrych boję.
Te dwie są me miłości i dwie śmierci moje.

Przez niebo rozgwieżdżone, wpośród nocy czarnej,
To one pędzą wicher międzyplanetarny,
Ten wicher, co dął w ziemię, aż ludzkość wydała,
Na wieczny smutek duszy, wieczną rozkosz ciała.

Na żarnach dni się miele, dno życia się wierci,
By prawdy się najgłębszej dokopać istnienia -
I jedno wiemy tylko. I nic się nie zmienia.
Śmierć chroni od miłości, a miłość od śmierci.

Obraz: Rafał Olbiński

Potrzebny mi jest narzeczony - Agnieszka Osiecka


Krystyna Sienkiewicz
Potrzebny mi jest narzeczony

Agnieszka Osiecka


Potrzebny mi jest narzeczony
Nieduży wzrostem zwykły chłop, byle był
By parę oczu miał zielonych
I żeby nie za dużo pił
Niechby w nocy mi się śnił

Bo z narzeczonym przez wioskę iść
To jest wesoło, z tym warto żyć
Niech sobie nawet będzie zły, byle był
Już chciałam precz wygnać grzeszne myśli te
Serce spać nie chce, choć ja w cerkiewce
Co dzień modlę się

Potrzebny mi jest narzeczony
Nie taki znowu wielki pan, Bóg wie kto
Niech będzie rybak małorolny
I tylko gdy zapadnie zmrok
Niech przychodzi cały rok

Kaźmierz - Agnieszka Osiecka

Fot. Zbigniew Podsiadlo

Krystyna Sienkiewicz
Kaźmierz

Idzie Polak sobie z teczką
Dźwiga bułkę, masło, dżem
Z wolna budzi się miasteczko
Odurzone jeszcze snem

A rowery jak cielęta
Leżą nad brzegami rzek
A historia niepojęta
Czyni, czyni, czyni ścieg

Idzie sobie Kaźmierz dzielnie
Na poranny PKS
Są w miasteczku dwie spółdzielnie
I lokalny przemysł jest

Idzie sobie Kaźmierz prosto
Już nie wróci do tych stron
Do widzenia mówi siostrom
Pożegnalny słyszy dzwon

Patrzy Kaźmierz, Ameryka
Ręką sięga już do drzwi
A tam w polu płonie gryka
Dzięcielina sobie lśni

Tam rowery, to historia
Ameryka…